Je kent het: een spot die in je ogen schijnt als je op de bank zit, of een bureau waar het scherm vol reflecties staat. Dat is verblinding. Het maakt een ruimte oncomfortabel en kan op den duur vermoeiend zijn. Gelukkig is het meestal goed te voorkomen.
Wat is verblinding?
We onderscheiden grofweg twee soorten:
- Hinderlijke verblinding. Je ziet nog wel, maar het licht is onprettig en vermoeiend.
- Storende verblinding. Het licht is zo fel dat je er minder goed door ziet, bijvoorbeeld bij een lamp pal in je gezichtsveld.
Daarnaast heb je reflectieverblinding: licht dat op een glimmend oppervlak, een beeldscherm of een glanzende vloer weerkaatst en zo in je ogen terechtkomt.
Wat is UGR?
UGR (Unified Glare Rating) is een maat voor hinderlijke verblinding in een ruimte. De waarde loopt grofweg van 10 tot 30: hoe lager, hoe minder verblinding. Voor kantoren wordt vaak een UGR van 19 of lager aangehouden, zie goede kantoorverlichting. Zo'n waarde kun je vooraf laten berekenen in een lichtberekening.
Zo voorkom je verblinding
- Kies afgeschermde armaturen. Diep inbouwende spots, armaturen met een raster of microprisma en opaal afdekkingen houden de felle lichtbron uit het zicht. Bij felle bronnen is een afschermhoek van 30° of meer een gangbare richtlijn.
- Gebruik indirect licht. Licht dat via wand of plafond de ruimte in komt is zachter en geeft nauwelijks verblinding.
- Let op de plaatsing. Zet geen felle spots recht boven of voor een beeldscherm, en niet op een plek waar je er vanuit je zit- of werkpositie direct in kijkt.
- Verberg ledstrips. Laat de lichtbron zelf niet zichtbaar zijn; je wilt het licht zien, niet de lamp.
- Dim waar mogelijk. Met een dimmer stem je het niveau af op de activiteit.
- Kies matte afwerkingen. Glanzende vloeren, werkbladen en tegels weerkaatsen licht, matte oppervlakken veel minder.
- Beperk het contrast. Een felle lamp in een verder donkere ruimte verblindt sneller. Combineer accentlicht daarom met een rustig basislicht.
Veelgemaakte fouten
- Naakte spots in een laag plafond, zichtbaar vanaf de bank of het bed.
- Plafondverlichting recht boven het beeldscherm op een werkplek.
- Ledstrips met zichtbare puntjes achter een glanzende plint of kast.
- Te veel felle bronnen in plaats van gelaagd licht.
Waar let je op bij het kopen?
Kijk naar termen als afschermhoek, antiverblindend of UGR < 19 in de productinformatie, en kies bij inbouwspots voor een diepe uitvoering waarbij de lichtbron ver in het armatuur zit.
Last van verblinding in je huidige verlichting, of wil je het bij een nieuw plan vooraf voorkomen? Een lichtplan houdt er vanaf het begin rekening mee.
